Rehber: Temel bilgiler2 dakikalık okuma
Pip, lot ve kaldıraç: Üç kavramı tek örnekle anlamak
Forex konuşmalarının vazgeçilmez üç kelimesi. Ne anlama geldiklerini ve bir işlemde ne kadar kazanıp kaybedebileceğinizi nasıl belirlediklerini hesaplı bir örnekle açıklıyoruz.
Melih Aksoy
Grupta "30 pip geldi", "0,1 lotla girdim" gibi cümleler sık geçer. Bu üç kavramı birlikte anlamadan bir işlemin riskini ölçmek mümkün değil. Hepsini aynı örnek üzerinden ele alalım.
Pip: fiyatın en küçük adımı
Çoğu döviz çiftinde fiyat dört ondalık basamakla gösterilir. Dördüncü basamaktaki bir birimlik değişime pip denir. EUR/USD 1,0850'den 1,0880'e çıktıysa 30 pip yükselmiş demektir.
Japon yeni içeren çiftlerde (USD/JPY gibi) pip ikinci ondalık basamaktır. 150,20'den 150,50'ye çıkış da 30 pip'tir.
Lot: işlemin büyüklüğü
Lot, ne kadar para birimiyle işlem yaptığınızı gösterir:
- 1 standart lot = 100.000 birim
- 0,1 lot (mini) = 10.000 birim
- 0,01 lot (mikro) = 1.000 birim
EUR/USD'de 1 standart lotluk işlemde her pip yaklaşık 10 dolar eder. 0,1 lotta 1 dolar, 0,01 lotta 10 sent.
Örnek. EUR/USD'yi 0,1 lotla 1,0850'den aldınız ve fiyat 1,0880'e çıktı. 30 pip × 1 dolar = 30 dolar kâr. Fiyat tersine 1,0820'ye inseydi aynı hesapla 30 dolar zarar ederdiniz.
Kaldıraç: küçük teminatla büyük pozisyon
0,1 lot, yani 10.000 euroluk bir pozisyon açmak için 10.000 euro yatırmanız gerekmez. Aracı kurum, sizden yalnızca bir teminat ister. Kaldıraç 1:10 ise yaklaşık 1.085 dolarlık teminatla 10.850 dolarlık pozisyon açabilirsiniz.
İşte kritik nokta burada: kâr ve zarar, teminata göre değil pozisyonun tamamına göre hesaplanır. Fiyattaki yüzde 1'lik bir hareket, 1:10 kaldıraçta teminatınızın yüzde 10'u kadar kazanç ya da kayıp demektir. Kaldıraç büyüdükçe bu oran da büyür.
Dikkat. Kaldıraç kazancı büyüttüğü kadar zararı da büyütür. Teminatınız zarar karşısında yetersiz kaldığında aracı kurum pozisyonunuzu kendiliğinden kapatabilir. Türkiye'de bireysel yatırımcılar için kaldıraç oranına SPK tarafından üst sınır getirilmiştir.
Üçünü birlikte düşünmek
Bir işleme girmeden önce sorulacak soru "ne kadar kazanırım?" değil, "yanılırsam ne kadar kaybederim?" olmalı. Bunun cevabı da pip, lot ve kaldıraçtan gelir: kaç pip yanılmaya razı olduğunuzu belirler, buna uygun lot büyüklüğünü seçersiniz. Bu hesabın nasıl yapıldığını risk yönetimi yazımızda adım adım gösteriyoruz.