Rehber: Temel bilgiler3 dakikalık okuma
Forex piyasası nasıl çalışır? Haftanın beş günü, günün 24 saati
Borsa gibi tek bir binası yok, kapanış zili yok. Döviz piyasasının dünyanın dört bir yanındaki bankalar arasında nasıl el değiştirerek hiç durmadan işlediğini sade bir dille anlatıyoruz.
Melih Aksoy
Forex, İngilizce foreign exchange yani döviz alım satımı ifadesinin kısaltması. Bir tatil öncesi bankada dolar ya da euro aldığınızda siz de bu piyasaya küçük bir dokunuş yapmış olursunuz. Fark şu: forex piyasasında her gün el değiştiren tutar 7 trilyon doları aşıyor. Bu, onu dünyanın açık ara en büyük finans piyasası yapıyor.
Tek bir merkezi yok
Borsa İstanbul'un bir binası, açılış ve kapanış saati vardır. Forex'te böyle bir merkez yoktur. İşlemler büyük bankalar, aracı kurumlar, şirketler ve yatırımcılar arasında elektronik ağlar üzerinden doğrudan yapılır. Buna tezgâhüstü piyasa denir.
Merkez olmadığı için piyasa da hiç kapanmaz; yalnızca dünyanın etrafında döner. Sidney'de gün başlarken Tokyo devralır, ardından Londra, sonra New York. New York kapanırken Sidney yeniden açılır. Piyasa yalnızca hafta sonu durur.
Seanslar ve İstanbul saati
İstanbul saatiyle kabaca şöyle düşünebilirsiniz:
- Asya seansı (Tokyo): sabaha karşı 03.00 ile öğlen 12.00 arası. Genelde daha sakin geçer.
- Avrupa seansı (Londra): 10.00 ile 19.00 arası. Hacmin en yüksek olduğu seanstır.
- Amerika seansı (New York): 15.00 ile gece yarısı arası. ABD verileri bu seansta açıklanır.
Avrupa ve ABD yaz/kış saati uyguladığı, Türkiye ise uygulamadığı için bu saatler yılda iki kez bir saat kayar. Sitemizin ana sayfasındaki seans çizelgesi bu kaymayı kendiliğinden hesaplar.
Not. Londra ve New York'un birlikte açık olduğu öğleden sonra saatleri, günün en hareketli bölümüdür. Fiyatların en hızlı değiştiği, aynı zamanda en dikkatli olunması gereken saatler de bunlardır.
Neden hep çiftler halinde?
Bir para birimini her zaman başka bir para birimine karşı alıp satarsınız. EUR/USD 1,0850 diyorsa, 1 euro 1,0850 dolar ediyor demektir. Soldaki birime baz, sağdakine karşıt para birimi denir. EUR/USD'yi aldığınızda euronun dolara karşı değer kazanacağını düşünmüş olursunuz.
En çok işlem gören çiftler, doları içeren ve "majör" denilen çiftlerdir: EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY gibi. Türkiye'deki yatırımcının en yakından tanıdığı USD/TRY ise "egzotik" çiftler arasında sayılır; işlem maliyeti daha yüksek, hareketleri daha farklıdır.
Fiyatı ne hareket ettirir?
Kısa cevap: para birimlerine olan talep. Bu talebi en çok etkileyen şeyler faiz oranları, enflasyon, büyüme ve istihdam verileri, merkez bankalarının açıklamaları ve küresel risk iştahıdır. Bu yüzden forex'i takip eden birinin ekonomik takvimi de takip etmesi gerekir. Bir sonraki yazılarımızda bu verileri tek tek ele alıyoruz.