Rehber: Yatırımcı psikolojisi2 dakikalık okuma
FOMO ve intikam işlemi; hesabı en çok yoran iki duygu
Kaçırma korkusu sizi geç bir işleme sokar, zarar sonrası öfke ise plansız bir işleme. İki duyguyu tanımanın ve frenlemenin pratik yolları.
Melih Aksoy
Piyasada kaybedilen paranın önemli bir kısmı yanlış analizden değil, yanlış anda verilen duygusal kararlardan gelir. Bu duyguların ikisi özellikle tanıdıktır.
FOMO: kaçırma korkusu
Fear of missing out, yani bir fırsatı kaçırma korkusu. Fiyat siz bakarken hızla yükselir, grupta herkes konuşur, "şimdi girmezsem bir daha bu fırsat gelmez" hissi oluşur.
Sorun şu: hareket gözünüze çarptığında çoğu zaman önemli bir kısmı çoktan olmuştur. Bu noktada girilen işlemin stop mesafesi geniş, potansiyel kazancı dardır. Üstelik ilk kâr satışlarında ilk zarar eden de siz olursunuz.
Frenlemek için:
- Kendinize sorun: "Bu işlemi fiyat 30 dakika önceki yerindeyken, planlayarak açar mıydım?"
- Önceden belirlemediğiniz bir seviyeden işleme girmeyin. Kaçan hareket gerçek bir kayıp değildir; plansız girilen işlem gerçek bir risktir.
- Piyasada her gün yeni bir fırsat oluşur. Bir treni kaçırmak, bir sonrakini beklemek demektir.
İntikam işlemi
Bir zararın hemen ardından, kaybı "geri almak" için açılan işlemdir. Genellikle daha büyük lotla, daha az analizle ve öfkeyle açılır. Hesapların en hızlı eridiği senaryo budur: bir zarar, onu kapatmak için iki zarara, sonra daha büyüğüne dönüşür.
Frenlemek için:
- Günlük bir zarar sınırı koyun. Örneğin gün içinde hesabın yüzde 2 ya da 3'ünü kaybettiyseniz o gün yeni işlem açmayın.
- Arka arkaya iki zarardan sonra ekrandan kalkın. Bir yürüyüş, bir kahve; karar mekanizmanızın sakinleşmesi zaman alır.
- Lot büyüklüğünü asla bir önceki işlemin sonucuna göre değiştirmeyin. Lot, yalnızca risk hesabından gelir.
Not. Profesyonel yatırımcılar da bu duyguları yaşar. Fark, onları tanıyıp önceden konulmuş kurallarla sınırlamalarıdır. Duyguyu yok etmek değil, karar verme hakkını ona bırakmamak gerekir.
Ortak çözüm: önceden yazılmış plan
İki duygunun panzehiri de aynıdır: işleme girmeden önce yazılmış bir plan. Nereden gireceğinizi, stop'unuzu, hedefinizi ve ne kadar risk aldığınızı yazdıysanız, ekran başındaki anlık his size yeni bir karar dayatamaz. Planı uygulamak ya da uygulamamak arasında seçim yaparsınız; o da çok daha kolay bir seçimdir.